Türkiye Ürün İhtisas Borsası (TÜRİB), lisanslı depolarda muhafaza edilen tarımsal ürünleri temsil eden Elektronik Ürün Senetlerinin (ELÜS) alınıp satıldığı, alıcı ve satıcıların şeffaf ve güvenli bir piyasada buluşmasını sağlayan merkezi tarım piyasası platformu olarak faaliyet gösteriyor. 8 Haziran 2018’de kurulan TÜRİB, 26 Temmuz 2019’da ilk gongunu çalarak işlem faaliyetlerine başladı. 
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) ile 53 ticaret borsasının toplam yüzde 51 payla ortak olduğu TÜRİB’in ortaklık yapısında Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) yüzde 15, Borsa İstanbul Grubu yüzde 25, Ziraat Bankası, VakıfBank ve Halkbank ise toplam yüzde 9 payla yer alıyor. Borsanın yönetiminde Ticaret Bakanlığı ve Sermaye Piyasası Kurulu da bulunuyor.
TÜRİB’in 7. yılı TAGYAD buluşmasında değerlendirildi
Tarım Gazetecileri ve Yazarları Derneği (TAGYAD) ile TÜRİB’in 7. kuruluş yılı ve 2026 Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı dolayısıyla TOBB merkezinde basın buluşması gerçekleştirildi. Toplantıya TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali ve Genel Müdür Yardımcısı Doç. Dr. Necla Küçükçolak’ın yanı sıra Cumhurbaşkanlığı Tarım ve Gıda Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aykut Gül ile FAO Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık katıldı. Buluşmada TÜRİB’in kuruluşundan bugüne tarım piyasalarında üstlendiği rol, lisanslı depoculuk sistemindeki gelişmeler, ELÜS Piyasası’nın performansı ve önümüzdeki döneme ilişkin projeler ele alındı.
475 milyar TL’lik işlem hacmi
TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, toplantıda yaptığı değerlendirmede lisanslı depoculuk sisteminin gelişim sürecine ilişkin bilgi verdi. 2005 yılında lisanslı depoculuk mevzuatının oluşturulmasıyla başlayan süreç, 2010’da lisanslı depo şirketlerinin kurulması ve 2011’de ilk lisanslı deponun faaliyete geçmesiyle ilerledi. 2013 yılında ise pamukla birlikte ilk Elektronik Ürün Senedi (ELÜS) ihracı gerçekleştirildi.
Lisanslı depolara teslim edilen ürünleri temsil eden ELÜS’ler, ürünün cinsi, sınıfı ve bulunduğu lokasyon gibi bilgileri taşıyor. Ürünlerin elektronik ortamda temsil edilmesini sağlayan bu senetler, TÜRİB bünyesinde alıcı ve satıcıların işlem yapmasına imkan tanıyor. TÜRİB’in faaliyete geçtiği tarihten bu yana ELÜS Piyasası’ndaki toplam işlem hacmi 475 milyar TL’ye, işlem gören toplam ürün miktarı ise 64,5 milyon tona ulaştı. İşlem hacminde buğday, mısır, arpa ve ayçiçeği tohumu öne çıkarken, ELÜS ihracı yapılan 17 ürün içerisinde söz konusu dört ürünün toplam işlem hacmindeki payı yüzde 98 seviyesinde bulunuyor. Diğer 13 ürünün payı ise yüzde 2’de kalıyor.
2026’da TMO’nun payı yüzde 65’e çıktı
TÜRİB’de özel sektörün işlem hacmindeki payı 2021 yılında yüzde 90 seviyelerine kadar yükseldi. Ancak pandemi ve jeopolitik gelişmelerin de etkisiyle özel sektörün payı son yıllarda yüzde 50’nin altında gerçekleşti. 2026 yılında ise hasat döneminin etkisi ve Toprak Mahsulleri Ofisi’nin alımlarının yoğunlaşmasıyla TMO’nun ELÜS Piyasası’ndaki payı yaklaşık yüzde 65 seviyesine yükseldi.
Kadın çiftçilerin piyasaya erişimi vurgulandı
Toplantının 2026 Uluslararası Kadın Çiftçi Yılı kapsamında düzenlenmesi nedeniyle kadın üreticilerin tarımsal piyasalara erişimi de gündemin önemli başlıklarından biri oldu. TÜRİB Genel Müdürü Ali Kırali, kadın çiftçilerin üretim, kırsal kalkınma, aile refahı ve gıda arz güvenliği açısından kritik bir konumda bulunduğuna dikkat çekerek; bilgi, finansman, teknoloji, örgütlü piyasalar ve karar alma mekanizmalarına erişimlerinin güçlendirilmesinin önemini vurguladı. TÜRİB’in kadın üreticilerin lisanslı depoculuk sistemi ve ELÜS Piyasası’nın sunduğu şeffaf fiyat oluşumu, güvenli depolama ve finansmana erişim imkanlarından daha etkin yararlanmasını hedeflediği belirtildi. TAGYAD Başkanı İsmail Uğural ise TÜRİB yönetimine, derneğe gösterdikleri yakın ilgi ve düzenlenen buluşma için teşekkür ederek, TÜRİB’in tarım piyasalarının gelişimine yönelik çalışmalarında başarılar diledi.
