Anadolu Efes ve UNDP Türkiye ortaklığında hayata geçirilen “İkinci Hasat” projesi, Adıyaman’da başlayan yolculuğunu New York’a taşıyor. Hasat sonrası tarlada kalan arpa saplarını kadın kooperatiflerinin üretim bilgisi, tasarım ve sanatla buluşturan proje, tarımsal bir yan ürünü yeniden değere dönüştürüyor. İkinci Hasat kapsamında geliştirilen arpa sapı bazlı malzemeler ve bu malzemeyle üretilen özgün çalışmalar, New York Fashion Institute of Technology’de (FIT) düzenlenen Soil to Surface / Topraktan Yüzeye sergisiyle uluslararası tasarım ve akademi dünyasıyla buluşuyor. Sergi, 24 Eylül–1 Kasım tarihleri arasında ziyaret edilebilecek.
Soil to Surface / Topraktan Yüzeye sergisi, “İkinci Hasat” projesiyle Adıyaman’da ortaya çıkan üretim bilgisini ve malzeme inovasyonunu merkezine alıyor. Anadolu Efes ve Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye’nin ortaklaşa yürüttüğü proje kapsamında, kadın kooperatiflerinin üretim bilgisiyle geliştirilen arpa sapı bazlı malzeme; tasarımcılar Başak Cankeş, Çiğdem Kacar Selimoğlu, Burcu Sülek ve Studio Birtane’nin yorumlarıyla farklı tasarım uygulamalarına taşınarak, tarımsal bir yan ürünün yaratıcı endüstriler içindeki potansiyeli görünür kılınıyor. Dünyanın önde gelen moda ve tasarım okulları arasında gösterilen New York Fashion Institute of Technology (FIT), sergiye ev sahipliği yapıyor. Serginin eş küratörlüğünü FIT Tekstil/Yüzey Tasarımı Bölüm Başkanı Susanne Goetz ile MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane üstleniyor.
Toprağın Hikâyesi Yarım Kalmasın
Anadolu Efes Grup Kurumsal İletişim ve İlişkiler Direktörü Selda Susal Saatçi, projenin uluslararası sahneye taşınmasına ilişkin şunları söyledi: “Kaynakların giderek daha kritik hale geldiği bir dünyada, sürdürülebilirliği yalnızca çevresel değil, ekonomik ve sosyal boyutlarıyla birlikte ele almamız gerektiğine inanıyoruz. Anadolu Efes olarak bizim hikâyemiz toprakta başlıyor; dört ana ham maddemizin ikisini doğrudan topraktan alıyoruz. Bu nedenle tarımı yalnızca üretimimizin bir parçası olarak değil, uzun vadeli değer yaratabileceğimiz önemli bir alan olarak görüyoruz.
İkinci Hasat da bu yaklaşımın somut örneklerinden biri. Hasat sonrasında tarlada kalan arpa saplarına bir atık olarak değil, yeniden değer yaratabilecek bir kaynak olarak baktık. UNDP Türkiye ortaklığında, kadın kooperatiflerinin üretim bilgisini tasarım ve sanatla buluşturarak tarımsal bir yan ürünü hem ekonomik hem sosyal değer üreten yeni bir döngünün parçası haline getirdik. Bugün bu modelin FIT aracılığıyla New York’a taşınması ise bizim için projenin ulaştığı noktanın ötesinde, taşıdığı potansiyeli gösteriyor. Adıyaman’da başlayan bir üretim bilgisinin dünyanın önde gelen tasarım okullarından birinde akademik ve yaratıcı topluluklarla buluşması; yerelden doğan bir çözümün yeni fikirlerle gelişebileceğini ve farklı coğrafyalara ilham verebileceğini ortaya koyuyor. Biz de toprağın bize sunduğu hiçbir şeyin hikâyesinin yarım kalmaması için bu değeri büyütmeye devam edeceğiz.”
Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Ekonomik Büyüme ve Rekabetçilik Portföy Yöneticisi Ceyda Alpay ise projeye ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı: “İkinci Hasat, kapsayıcı kalkınma açısından kadınları merkeze alan çok değerli bir model sunuyor. Bu proje yalnızca tarımsal yan ürünlerin yeniden değerlendirilmesini değil, aynı zamanda kadınların üretim süreçlerinde güçlenmesini ve yerel ekonominin desteklenmesini hedefliyor.
İkinci Hasat, UNDP Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınma yaklaşımının çok somut bir örneği. Çünkü bu proje aynı anda üç şeyi başarıyor: döngüsel ekonomi yaratıyor, kadınların ekonomik güçlenmesini destekliyor ve deprem bölgesinde yerel kalkınmaya katkı sağlıyor. Döngüsel ekonomi yaklaşımıyla sosyal faydayı bir araya getiren bu modelin farklı bölgeler için de ilham verici bir örnek oluşturacağına inanıyoruz. New York Fashion Institute of Technology (FIT) ev sahipliğinde açılan serginin, kadınların üretimi, güçlenmesi ve fırsatlara erişiminin artması sonucu kendi gelirlerini yaratabildikleri sürdürülebilir bir yapıya liderlik etmesine katkıda bulunacağını düşünüyoruz.”
Serginin eş küratörlüğünü üstlenen MILKist Sosyal Tasarım Merkezi Kurucu Direktörü Birnur Temel Birtane ise şöyle konuştu: “İkinci Hasat bizim için yalnızca bir döngüsel ekonomi modeli değil; toprağın bilgisini, kadının emeğini ve yerel üretim kültürünü görünür kılan bir dönüşüm hikâyesi. Bu projede bölgedeki kadınlar yalnızca üretici değil; bilgiyi taşıyan, zanaatlarını geleceğe aktaran paydaşlar haline geliyor. Bugün bu bilginin New York’ta uluslararası bir akademik ve yaratıcı toplulukla buluşması, yerel üretim kültürünün ne kadar güçlü bir ilham kaynağı olduğunu gösteriyor.”
Serginin Ana Anlatısını Kadınlar Taşıyor
Sergide, Adıyaman’daki Eliyaman ve Fortuna Kadın Girişimi Kooperatifleri’nin üretim süreçlerini aktaran görüntüler ve kadınların kendi hikâyeleri yer alıyor. Kooperatif üyeleri sergide, üretimin uygulayıcıları olarak değil, deneyimini paylaşan, üretim reçetelerini aktarabilen ve eğitim verebilecek düzeyde uzmanlığa sahip bilgi aktarıcıları olarak konumlanıyor. Böylece Adıyaman’dan New York’a taşınan yalnızca arpa sapından geliştirilen bir malzeme değil, kadınların üretim bilgisi, becerileri ve yaşam deneyimleri oluyor.
Topraktan Yüzeye, tamamlanmış işlerin sunulduğu bir sergi olmanın ötesinde, devam eden bir araştırma ve geliştirme alanı olarak kurgulanıyor. Adıyaman’daki kooperatiflerin üretim bilgisi ve emeği, Türkiye’deki tasarımcı ve sanatçıların uygulamaları, New York’taki zanaatkârların üretimleri ve FIT topluluğunun yeni malzeme denemeleri aynı sergide bir araya geliyor. Sergi öncesinde FIT bünyesinde gerçekleştirilen açık çağrı ile New York’un yaratıcı topluluğu, arpa sapı bazlı malzemeyle inovatif düşünmeye davet ediliyor. Açık çağrı sonucunda geliştirilen çalışmalar da serginin bir parçası olarak izleyiciyle buluşuyor.
